Kontakt Formularz kontaktowy
Incoterms 2020

Incoterms 2020 – praktyczny przewodnik dla importerów i eksporterów

Czym są Incoterms i dlaczego są ważne?

Incoterms 2020 (International Commercial Terms) to zestaw reguł stworzony przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC), które precyzują podział kosztów, ryzyk i obowiązków między sprzedawcą a kupującym w handlu międzynarodowym. W praktyce oznacza to, że Incoterms decydują m.in. kto płaci za transport, kto odpowiada za odprawę celną i kto ponosi ryzyko w razie uszkodzenia towaru.

Choć brzmią jak teoria prawnicza, w codziennym biznesie ich wybór ma ogromne konsekwencje. Źle dobrana reguła może sprawić, że firma zapłaci za transport dwukrotnie więcej niż planowała, albo straci czas na spory z kontrahentem o odpowiedzialność za ładunek. Dlatego świadome stosowanie Incoterms to podstawa bezpiecznego importu i eksportu.

Najważniejsze reguły Incoterms 2020

W praktyce używa się kilkunastu reguł, ale najczęściej spotkasz poniższe:

  • EXW (Ex Works) – sprzedawca wydaje towar we własnym magazynie, całą resztą zajmuje się kupujący. Najtańsze dla eksportera, ryzykowne dla importera.
  • FOB (Free On Board) – sprzedawca odpowiada za dostarczenie towaru do portu załadunku i załadunek na statek, reszta jest po stronie kupującego.
  • CIF (Cost, Insurance & Freight) – sprzedawca opłaca fracht morski i minimalne ubezpieczenie do portu docelowego, ale ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie załadunku.
  • DAP (Delivered At Place) – sprzedawca dostarcza towar do wskazanego miejsca (np. magazynu w Polsce), ale bez odprawy importowej.
  • DDP (Delivered Duty Paid) – sprzedawca ponosi wszystkie koszty: transport, cło, VAT i podatki. To najwygodniejsza reguła dla importera, ale obciążająca dla eksportera.
  • FCA, CPT, CIP – często wybierane w transporcie lotniczym i kolejowym jako alternatywa dla FOB czy CIF.

Reguły morskie a reguły dla wszystkich gałęzi transportu

Warto pamiętać, że część Incoterms przeznaczona jest wyłącznie dla transportu morskiego (np. FOB, CIF, CFR), a część można stosować w dowolnym rodzaju transportu (np. EXW, FCA, DAP, DDP). Błąd w dopasowaniu reguły do środka transportu to jeden z najczęstszych problemów.

Przykład: Firma eksportowa z Azji wpisała do kontraktu „FOB Shanghai” przy transporcie lotniczym. Efekt? Sprzedawca zrealizował tylko dostarczenie towaru do lotniska, ale dokumenty były niezgodne z zapisami kontraktu. Kupujący musiał ponieść dodatkowe koszty i ryzyko, bo reguła FOB powinna dotyczyć wyłącznie transportu morskiego.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu Incoterms

  1. Nieodpowiednia reguła do środka transportu – np. CIF w transporcie lotniczym.
  2. Zbyt ogólne określenie miejsca dostawy – np. samo „Warszawa”, zamiast „Warszawa, ul. X, magazyn Y”.
  3. Brak zgodności między kontraktem a dokumentami transportowymi – prowadzi do sporów z przewoźnikiem i urzędem celnym.
  4. Brak ubezpieczenia mimo obowiązku – np. sprzedawca deklaruje CIF, ale wykupuje tylko minimalne ubezpieczenie.
  5. Nadużywanie EXW – często wybierane przez eksporterów, choć przerzuca na kupującego zbyt dużą odpowiedzialność (np. odbiór towaru bez odprawy eksportowej).

Jak wybrać właściwą regułę Incoterms?

Wybór zależy od kilku czynników:

  • doświadczenia stron – początkujący importerzy często wybierają DAP lub DDP, bo minimalizują ryzyko,
  • rodzaju towaru – wrażliwe towary warto objąć ubezpieczeniem (CIF, CIP),
  • środka transportu – reguły różnią się między transportem morskim a innymi gałęziami,
  • siły negocjacyjnej stron – duży importer może narzucić EXW, mały kupujący woli DDP.

Najlepiej każdorazowo skonsultować kontrakt z doradcą logistycznym lub agencją celną. W ASL łączymy usługi celne z organizacją transportu międzynarodowego i doradztwem, dzięki czemu pomagamy klientom wybrać najkorzystniejsze rozwiązania.

Incoterms a odprawa celna i podatki

Reguły Incoterms określają, kto odpowiada za odprawę celną eksportową i importową. W praktyce:

  • przy EXW eksporter nie bierze odpowiedzialności za odprawę eksportową,
  • przy FOB i CIF odprawa eksportowa jest po stronie sprzedawcy,
  • przy DDP to sprzedawca odpowiada także za odprawę importową i zapłatę podatków.

Warto pamiętać o podatku VAT w imporcie. Często stosuje się procedurę art. 33a ustawy o VAT, która pozwala odroczyć płatność podatku i rozliczyć go bezpośrednio w deklaracji. To wymaga jednak współpracy z doświadczonym operatorem celnym. Zobacz więcej w artykule: Skład celny czy magazyn czasowego składowania? Różnice i zastosowanie art. 33a.

Przykłady zastosowania Incoterms

Case 1: Import FMCG z Niemiec
Importer zdecydował się na DAP Warszawa. Sprzedawca zorganizował cały transport do magazynu klienta, a importer zajął się tylko odprawą importową. Dzięki temu ograniczył ryzyko opóźnień w dostawie.

Case 2: Eksport maszyn do USA
Polska firma wybrała FOB Gdynia. Sprzedawca dostarczył maszyny do portu i załadował na statek, a kupujący przejął odpowiedzialność od momentu załadunku. Reguła była korzystna, bo importer chciał mieć kontrolę nad frachtem oceanicznym.

Case 3: Import elektroniki z Chin
Eksporter narzucił CIF. Sprzedawca opłacił transport morski i minimalne ubezpieczenie, ale importer w Polsce musiał samodzielnie przejść odprawę i zapłacić VAT. Firma zdecydowała się na wsparcie agencji celnej, co przyspieszyło cały proces.

Dlaczego Incoterms są tak ważne?

  • Unikają sporów i nieporozumień w kontraktach,
  • Jasno określają, kto płaci i kto odpowiada za towar,
  • Zabezpieczają interesy obu stron,
  • Ułatwiają odprawę celną i rozliczenia podatkowe,
  • Wpływają bezpośrednio na koszty transportu i całkowitą cenę transakcji.

FAQ – najczęstsze pytania o Incoterms 2020

Czy Incoterms są obowiązkowe w każdej umowie?
Nie, ale ich brak powoduje niejasności i ryzyko sporów. Zaleca się, by zawsze stosować reguły Incoterms w kontraktach handlowych.

Czy mogę stosować CIF lub FOB w transporcie lotniczym?
Nie. CIF i FOB to reguły typowo morskie. W transporcie lotniczym stosuje się FCA, CPT lub CIP.

Kto płaci za cło i podatki w DDP?
Wszystkie koszty ponosi sprzedawca – łącznie z cłem i VAT w kraju importu.

Czy Incoterms regulują przeniesienie własności towaru?
Nie. Reguły dotyczą tylko kosztów i ryzyk, a własność towaru regulują inne zapisy umowy.

Jak uniknąć błędów przy wyborze Incoterms?
Najlepiej skonsultować kontrakt z doświadczonym operatorem logistycznym. Sprawdź nasze usługi Advisory i dowiedz się, jak dopasować regułę do transakcji.

Transport międzynarodowy – najpełniejszy przewodnik po rodzajach, kosztach i procesach w 2025 r.

Dlaczego transport międzynarodowy jest strategiczny?

Wartość światowego handlu towarami w 2024 r. przekroczyła 24 bln USD. Aż 92 % tego wolumenu pokonuje granice z pomocą zorganizowanej sieci transportu międzynarodowego. Rosnący e-commerce, regionalne pakty handlowe (USMCA, RCEP, UE–Mercosur) i strategia nearshoringu napędzają popyt na rzetelnych operatorów logistycznych. Jednocześnie Pakiet Mobilności w UE, polityka „Fit for 55” oraz przymus raportowania ESG (CSRD) wymuszają na przedsiębiorstwach pełną kontrolę nad śladem węglowym i terminowością dostaw w transporcie międzynarodowym

Definicja i filary transportu międzynarodowego

Co nazywamy transportem międzynarodowym?

To każda wysyłka towaru (lub osób), która przekracza co najmniej jedną granicę państwową. Proces wymaga znajomości:

  • prawa przewozowego (CMR, CIM/SMGS, Haga-Visby, Montrealska, Hamburska),
  • przepisów celno-podatkowych (HS Code, taryfy celne, VAT importowy, procedury 42 00/63 00),
  • standardów bezpieczeństwa (ADR, IATA DGR, IMO IMDG, TAPA),
  • wytycznych ESG (raport śladu CO₂ wg GLEC v3).

Cztery filary skutecznego przewozu międzynarodowego

  1. Prawo – poprawne dokumenty transportowe, licencje, incoterms.
  2. Logistyka – dobór środka transportu, konsolidacja, optymalizacja TCO.
  3. Finanse – cło, VAT, fracht, ubezpieczenia, hedging walutowy.
  4. Technologia – e-CMR, TMS/WMS, track&trace, IoT, raporty CO₂.

Rodzaje transportu międzynarodowego i benchmarki kosztow

RodzajTypowa trasaLead-timeKoszt jednostkowy*Główne zaletyNajczęstsze branże
Drogowy FTLPL → DE 650 km1 dzień1,25 €/kmdoor-to-door, elastycznyFMCG, automotive
Drogowy LTLPL → IT 1 400 km2–3 dni0,15 €/kgtani przy < 6 paletDIY, części serwisowe
Morski FCLCN → PL 40′HC35 dni0,03 €/kgnajtańszy, duża skalaretail, AGD
Morski LCLVN → PL 5 m³38 dni0,07 €/kgmały wolumenfashion, dekor
Kolej FCLCN (Xi’an) → PL16 dni0,18 €/kgbalans czasu/cenye-commerce
LotniczyHK → WAW 300 kg2 dni5,60 €/kgszybkość, bezpieczeństwohi-tech, pharma
IntermodalnyCN → PL (sea + rail + road)25 dni0,11 €/kgniższe CO₂, mniejsze ryzykoelektronika, meble

* Średnie stawki Q2 2025, EXW → DDU; koszt może się różnić ± 15 %.

Dokumenty i procedury celne krok po kroku

  1. Booking transportu międzynarodowego– potwierdzenie frachtu, uzgodnienie INCO 2020.
  2. Packing list + Commercial Invoice – baza do wyceny cła.
  3. Zgłoszenie AIS/ICS2 (EU) – wstępne dane bezpieczeństwa.
  4. Fracht właściwy – list przewozowy (CMR/B L/AWB/SMGS), e-CMR w UE.
  5. Odprawa importowa – SAD w systemie AIS, kontrola zielona/pomarańczowa/czerwona.
  6. Procedura 42 00 – VAT 0 %, jeśli towar opuszcza kraj pierwszego importu w 48 h.
  7. Delivery – Proof of Delivery, faktura końcowa, raporty KPI.

Błąd kodu HS lub brak VGM (w morzu) może spowodować karę 250–500 USD i opóźnienie ładunku o 7 dni.

Koszty: jak policzyć Total Landed Cost?

TLC = EXW cena towaru + fracht + cło + VAT + THC + lokalny last-mile + cost of capital + koszty ESG.
Przykład: 10 palet elektroniki, EXW Shenzhen → DDP Wrocław (morski FCL):

SkładnikWartość%
EXW cena28 000 USD76 %
Fracht (FCL)2 300 USD6 %
THC / port fees380 USD1 %
Cło 0 %
VAT 0 % (42 00)
Odprawa + dokumenty120 USD< 1 %
Last-mile PL290 EUR2 %
Cost of capital (45 dni, 6 %)210 USD< 1 %
TLC≈ 31 300 USD100 %

KPI w transporcie międzynarodowym

KPIWzórCel 2025Dlaczego ważny?
OTIFdostawy terminowe × pełne≥ 94 %satysfakcja klienta
ETA accuracy± 120 minplan produkcji
Damage ratioszkody / wysyłki≤ 0,2 %koszty reklamacji
CO₂/tonokmemisja / tona·km< 110 graport CSRD

Ryzyka i ubezpieczenia

  • Ryzyko opóźnień granicznych (np. Dover – Calais + 14 h).
  • Awaria agregatu chłodni (strata 80 000 € świeżej farmy).
  • Kradzież high-value (Europa Zach. 8 200 incydentów / rok).
    Rozwiązania: polisa OCP 300 000 €, ubezpieczenie Cargo All Risk, geofencing, e-lock GPS.

Trendy 2025–2028

  1. AI ETA – ML skraca błąd prognozy z ± 3 h do ± 18 min.
  2. Blockchain e-B/L – czas obiegu dokumentów ↓ 85 %, koszty bankowe ↓ 25 %.
  3. Green corridors TEN-T – LNG, H2, rail-freight; CO₂ ↓ 30 %.
  4. Pełna adopcja e-CMR – ~ 30 krajów do 2026 r.
  5. Autonomiczne ciężarówki L4 – piloty DE-NL, platooning spalanie ↓ 11 %.

Check-lista wyboru partnera do transportu międzynarodowego

  1. Doświadczenie branżowe ≥ 10 lat, certyfikaty IATA/AEO.
  2. Globalna sieć – własne oddziały lub agent w kraju pochodzenia i przeznaczenia.
  3. Kompetencje celne – procedury, odprawy uproszczone, ICS2.
  4. Technologia – TMS, WMS, portal klienta, e-CMR, IoT track.
  5. Polisa OCP + Cargo adekwatna do wartości ładunku.
  6. SLA i KPI – gwarantowane OTIF, ETA accuracy, czas reakcji.

FAQ – najczęstsze pytania o transporcie międzynarodowym

Jakie incoterms są najbezpieczniejsze dla importera?
DAP/DPU – sprzedawca pokrywa transport do miejsca przeznaczenia; importer kontroluje odprawę.

Czy procedura 42 zawsze zwalnia z VAT?
Tak, jeśli towar faktycznie opuszcza pierwszy kraj importu w 48 h i został zgłoszony jako 42.

Czy można łączyć chłodnię z ADR?
Tak, pod warunkiem spełnienia wymogów klas 3 i 8 (kontrolowana temperatura + wentylacja).

Co oznacza green corridor?
Trasa z priorytetem niskoemisyjnym (LNG/H2) i uprzywilejowanymi procedurami celnymi.

Podsumowanie

Transport międzynarodowy to złożona układanka prawa, finansów i logistyki. Wybór partnera z kompetencjami cross-modalnymi, nowoczesną technologią i transparentnym raportowaniem KPI pozwala obniżyć TCO, zwiększyć terminowość i spełnić wymagania ESG. W czasach napiętych łańcuchów dostaw i rosnących regulacji taki partner staje się źródłem trwałej przewagi konkurencyjnej.

Ministerstwo Infrastruktury – informacje o transporcie międzynarodowym